FAQ pagina over de tijgermug afkomstig van het RIVM

• Veelgestelde vragen en antwoorden over de Aziatische tijgermug
• Wat is de Aziatische tijgermug?
• Hoe herken ik de Aziatische tijgermug?
• Komt de Aziatische tijgermug voor in Nederland?
• Hoe komt de Aziatische tijgermug in Nederland terecht?
• Kan een steek van de Aziatische tijgermug in Nederland je ziek maken?
• Wat is knokkelkoorts (dengue)?
• Hoe vaak komt knokkelkoorts in Nederland voor?
• Als de ziekte niet in Nederland voorkomt is er toch niets aan de hand?
• Worden er veel Lucky Bamboo plantjes geïmporteerd?
• Hoe is de Aziatische tijgermug te bestrijden?
• Hoe groots is de kans dat je na een beet knokkelkoorts krijgt?
• Hoe herken je knokkelkoorts?
• Hoe weet je zeker of je bent geïnfecteerd met het denguevirus?
• Kan een infectie met denguevirus ook ernstiger verlopen?
• Kun je immuun worden tegen knokkelkoorts?
• Wat kun je doen tegen knokkelkoorts?
• Zijn er ook andere muggen die het denguevirus kunnen overbrengen?
• Hoe komt de de Aziatische tijgermug aan het denguevirus?
• Hoe besmet de Aziatische tijgermug de mens?
• Vindt er onderzoek naar de Aziatische tijgermug plaats?
• Ik denk dat ik een tijgermug heb gezien.

Wat is de Aziatische tijgermug?

De Aziatische tijgermug (Aedes albopictus) komt oorspronkelijk uit zuidoost-Azië. Van daaruit heeft de mug zich de afgelopen jaren verspreid over grote delen van de wereld. De tijgermug bijt agressief, ook overdag. Zulke beten zijn pijnlijk en kunnen allergische reacties veroorzaken. Als de mug besmet is kan het denguevirus overdragen.

Hoe herken ik de Aziatische tijgermug?

De mug is zwart-wit gestreept – vandaar zijn naam. Zie ook de foto aan de rechterzijde van deze pagina. De  muggensoorten die normaal gesproken in Nederland voorkomen hebben hoogstens bruin-wit gestreepte poten. Er komen overigens in Nederland ruim 20 muggensoorten voor en is het zeer specialistisch werk om een tijgermug te kunnen onderscheiden van de hier normaal voorkomende muggensoorten.

Komt de Aziatische tijgermug voor in Nederland?

Oorspronkelijk komt de Aziatische tijgermug hier niet voor. Er wordt op het moment onderzocht of, en zo ja, hoe vaak de mug hier precies voorkomt.

Hoe komt de Aziatische tijgermug in Nederland terecht?

Tijgermuggen leggen eitjes in laagjes water, tussen planten en bijvoorbeeld ook in oude autobanden. Via de handel is de tijgermug zo in alle werelddelen terecht gekomen. De Aziatische tijgermug komt in Nederland waarschijnlijk als verstekeling via het transportwater van de plant Lucky Bamboo (Dracaena sanderiana). Die plant wordt geïmporteerd uit Zuid-China. De Plantenziektenkundige Dienst en het Wageningen Universiteit en Researchcentrum treffen de tijgermug sinds 2005 aan bij een aantal importeurs van Lucky Bamboo.

Kan een steek van de Aziatische tijgermug in Nederland je ziek maken?

De Aziatische tijgermug kan het denguevirus bij zich dragen, wat soms knokkelkoorts veroorzaakt. Niet alle tijgermuggen zijn besmet met dat virus, en niet alle besmette muggen infecteren mensen. In Nederland komt knokkelkoorts amper voor, en de keren dat het is vastgesteld was dat doorgaans bij mensen die gebieden hadden bezocht waar knokkelkoorts veel voorkomt.

Wat is knokkelkoorts (dengue)?

Knokkelkoorts is een virusziekte, die normaal niet in Nederland voorkomt. De ziekte wordt veroorzaakt door het denguevirus. Het denguevirus hoort samen met minstens 72 andere virussen bij de familie van de Flavivirussen. Veel van deze virussen worden verspreid door muggen. De term flavi komt van flavus, het Latijnse woord voor geel. Gele koorts wordt ook veroorzaakt door een flavivirus. Knokkelkoorts komt af en toe voor bij mensen die verre landen hebben bezocht.

Hoe vaak komt knokkelkoorts in Nederland voor?

Knokkelkoorts komt in Nederland erg weinig voor. In 2003 werd het door virologische laboratoria in Nederland bij 12 patiënten vastgesteld, in 2004 bij 15 mensen en in 2005 bij 48. Van een deel van deze patiënten was bekend dat ze in het buitenland waren geweest, van een ander deel niet. Het ligt echter niet voor de hand dat zo’n onderzoek wordt aangevraagd als iemand niet in een gebied is geweest waar veel knokkelkoorts heerst.

Als de ziekte niet in Nederland voorkomt is er toch niets aan de hand?

Het is belangrijk om te voorkomen dat de Aziatische tijgermug zich hier vestigt. Als de tijgermug zich hier zou vestigen, bestaat namelijk de kans dat hij door een besmette reiziger geïnfecteerd raakt met dengue of een van de andere ziekten die hij kan overbrengen. Zo wordt het risico op die ziekten hier dan dus groter. Omdat deskundigen niet kunnen voorspellen of - bijvoorbeeld bij milde winters tijgermuggen kunnen overleven en zich blijvend kunnen vestigen, wordt onderzoek gedaan. Uit het onderzoek dat nu loopt, blijkt dat de tijgermug zich tot nu toe niet in Nederland heeft gevestigd.

Worden er veel Lucky Bamboo plantjes geïmporteerd?

Er zijn in Nederland ruim 20 bedrijven die Lucky Bamboo importeren. Per week arriveren er ongeveer 500.000 planten uit Zuid-China (provincies Guandong en Guanxi) in de haven van Rotterdam. De Lucky Bamboo plantjes gaan naar kwekerijen waar ze worden verwerkt voor de handel. Een deel wordt geëxporteerd naar andere Europese landen.

Hoe is de Aziatische tijgermug te bestrijden?

Er bestaat een speciaal (biologisch) bestrijdingsmiddel, Bti, dat goed werkt om onvolwassen Aziatische tijgermuggen te doden. Bti wordt toegevoegd aan het water waar de Lucky Bamboo plantjes in staan, en voorkomt dat de larven kunnen uitgroeien tot volwassen muggen. Ook zijn er chemische middelen die de volwassen muggen kunnen doden.

Hoe groots is de kans dat je na een beet knokkelkoorts krijgt?

Slechts een deel van de Aziatische tijgermuggen is besmet met het denguevirus. Niet al die besmette muggen brengen het virus over op mensen, en niet alle mensen die het virus oplopen worden ziek. Tot nu toe zijn er geen aanwijzingen dat er mensen ziek zijn geworden door beten van een Aziatische tijgermug in Nederland. In bepaalde andere landen komt de ziekte vaker voor. Op de website van de WHO (http://www.who.int/) is te zien waar. Daar is ook meer informatie te vinden over dengue.

Hoe herken je knokkelkoorts?

De infectie verloopt vaak ongemerkt, en het virus verdwijnt doorgaans weer zodra iemand immuniteit heeft opgebouwd. Ongeveer een op de 5 à 10 mensen wordt ziek. Na besmetting kan het 2 tot 14 dagen duren totdat iemand ziek wordt. Vaak denken mensen dan dat ze een griepje hebben. Sommige mensen merken amper iets van de infectie, soms zijn de verschijnselen ernstiger. Dan krijgt iemand hoge koorts, koude rillingen, hoofdpijn en pijn in de spieren, botten en gewrichten (vandaar de Nederlandse naam ‘knokkelkoorts’). De ziekte is zelden levensbedreigend, maar het kan een tijd duren voordat iemand die knokkelkoorts heeft gehad, zich weer fit voelt.

Hoe weet je zeker of je bent geïnfecteerd met het denguevirus?

Dat wordt bepaald door bloedonderzoek, waarbij getest wordt of er antistoffen in het bloed zitten. Daarnaast is het soms mogelijk om het virus zelf aan te tonen in het bloed van mensen die nog koorts hebben. Omdat er meerdere flavivirussen zijn, betekent een positieve test niet altijd dat er sprake is van een denguevirusinfectie. Er kan ook iets anders aan de hand zijn. Daarom is dan vervolgonderzoek nodig.

Kan een infectie met denguevirus ook ernstiger verlopen?

Bij sommige mensen kan dengue ernstig zijn, bijvoorbeeld als iemand in het verleden al eens geïnfecteerd geweest is met een ander type denguevirus. Dan kan er dengue hemorragische koorts (dengue haemorrhagic fever (DHF)) optreden: hoge koorts, een vergrote lever en bloedingen. DHF begint met een plotselinge koortsaanval. De koorts kan 2 tot 7 dagen duren en oplopen tot 41° C, gevolgd door koortsstuipen en bloedingen. Als de patiënt niet wordt behandeld kan hij in shock raken (dengue shock syndrom (DSS)) en uiteindelijk sterven.

Kun je immuun worden tegen knokkelkoorts?

Als iemand knokkelkoorts krijgt is hij of zij geïnfecteerd met één bepaald type van het denguevirus. Hij wordt dan immuun tegen dit type, maar niet tegen andere varianten. Als hij daarna besmet wordt met een ander type denguevirus is hij dus niet beschermd. Er is dan zelfs een grotere kans op een complicatie: dengue hemorragische koorts (dengue haemorrhagic fever (DHF)). Dat kan levensbedreigend zijn.

Wat kun je doen tegen knokkelkoorts?

Er bestaan geen medicijnen of vaccins tegen knokkelkoorts. Je kunt deze ziekte alleen proberen te voorkomen door te voorkomen dat je wordt gebeten door besmette muggen. Daarvoor moet je kleding dragen die zoveel mogelijk huid bedekt, en een Deet-houdend anti-muggenmiddel gebruiken.

Zijn er ook andere muggen die het denguevirus kunnen overbrengen?

In de meeste landen waar denguevirus voorkomt, wordt het virus overgedragen door de mug Aedes aegypti. Deze mug komt in Europa niet voor. De tijgermug kan het denguevirus wel overbrengen én komt in Europa voor – zij het sporadisch.

Hoe komt de de Aziatische tijgermug aan het denguevirus?

De vrouwtjesmug (het mannetje steekt geen mensen) kan geïnfecteerd raken door het bloed van een besmet mens. Als ze besmet is, kunnen ook haar eitjes besmet raken en dus uitgroeien tot besmette muggen. Vrouwtjesmuggen kunnen soms besmet raken via een mannetjesmug.

Hoe besmet de Aziatische tijgermug de mens?

Een besmette tijgermug draagt het denguevirus in de speekselklieren. Als de vrouwtjesmug een mens bijt, kan het virus op die manier worden overgedragen.

Vindt er onderzoek naar de Aziatische tijgermug plaats?

Ja. Het ministerie van VWS heeft het Centrum Infectieziektebestrijding van het RIVM gevraagd onderzoek te doen, om zo in kaart te brengen welk gevaar de Aziatische tijgermug in Nederland eventueel oplevert. Het RIVM verricht het onderzoek samen met de Plantenziektenkundige Dienst en het Wageningen Universiteit en Researchcentrum. De onderzoekers proberen de volgende vragen te beantwoorden:

1. Wat is de verspreiding van de Aziatische tijgermug in Nederland, en wat zijn de populatiegroottes?
2. Kunnen Aziatische tijgermuggen overleven en zich verspreiden in Nederland?
3. Dragen de muggen het denguevirus bij zich?
4. Zijn er medewerkers op bedrijven van Dracaena importeurs besmet met het denguevirus door de muggen en wat is de overlast door deze muggen?

Het onderzoek loopt in de periode juni 2006 t/m winter 2007.

De onderzoeksresultaten in het kort:

• De import van de mug vindt vaker, maar onregelmatig plaats.
• De muggen zijn weliswaar een aantal malen buiten de kassen aangetroffen, maar er zijn geen aanwijzingen gevonden voor een permanente vestiging van de mug buiten de kassen.
• Er is geen denguevirus aangetroffen in de gevangen muggen.
• In een onderzoek bij medewerkers van de Lucky Bamboo bedrijven zijn geen aanwijzingen gevonden voor een in Nederland opgelopen infectie met het denguevirus.

Ik denk dat ik een tijgermug heb gezien.

De kans dat u een (besmette) tijgermug heeft gezien is dus heel erg klein. Er komen overigens in Nederland ruim 20 muggensoorten voor en is het zeer specialistisch werk om een tijgermug te kunnen onderscheiden van de hier normaal voorkomende muggensoorten.
De kosten voor een dergelijk specialistisch onderzoek bij de plantenziektekundige dienst zijn 129 Euro en komen voor rekening van de inzender. Als u denkt een tijgermug te hebben gevangen en zich ondanks de uitkomsten van het onderzoek grote zorgen maakt, kunt u als tussenoplossing een digitale macrofoto (zo groot mogelijke foto) van de gesignaleerde of gevangen mug maken. Deze kunt u opsturen naar cib@rivm.nl. Na beoordeling van de foto kan de Plantenziektenkundige Dienst alsnog vragen of de mug kan worden opgestuurd.

Bron: www.rivm.nl 6-08-2008

Wat helpt: